Đo lưu lượng máy nén khí giống như gắn đồng hồ xăng cho chiếc xe. Không đo thì máy nén khí vẫn chạy mỗi ngày, khí nén vẫn xả rè rè, nhưng không ai biết tiền điện đang hao ở đâu. Với chi phí điện chiếm khoảng 75% tổng chi phí vòng đời của máy nén khí, đo lưu lượng là bước đầu tiên và rẻ nhất để quản lý hệ thống khí nén một cách bài bản.
Đo lưu lượng máy nén khí là đo lượng khí nén thực tế, tính bằng m³/phút, mà:
Đây không phải là công suất kW ghi trên nhãn máy, mà là số mét khối khí nén máy tạo ra mỗi phút. Thiết bị đo thường được lắp trên đường ống chính sau máy nén hoặc sau bình tích khí, kết hợp đo điện năng và áp suất để đánh giá toàn bộ hệ thống.
Thực tế ở rất nhiều nhà máy, không ai biết xưởng đang dùng bao nhiêu m³ khí. Người vận hành chỉ theo dõi dòng điện, điện áp và áp suất. Hậu quả là chọn máy quá lớn, máy chạy non tải, tiền điện tăng mà không biết lý do. Không đo lưu lượng là vận hành “mù”.
Ví dụ, máy nén khí 75 kW có lưu lượng lý thuyết khoảng 13 m³/phút, nhưng đo thực tế xưởng chỉ dùng 7–8 m³/phút. Như vậy máy đang dư công suất khoảng 40%, chạy non tải và chạy không tải nhiều. Theo Cẩm nang hướng dẫn kỹ thuật về hệ thống khí nén công nghiệp của Bộ Công Thương, máy nén trục vít khi chạy không tải vẫn tiêu thụ 15–35% công suất đầy tải mà không tạo ra khí hữu ích.
Máy nén lão hóa theo thời gian nên lưu lượng thực tế (FAD) luôn thấp hơn thông số định mức, dù được bảo dưỡng tốt. Cẩm nang của Bộ Công Thương cho biết một van máy nén bị mòn có thể làm giảm đến 20% năng suất, và khi lưu lượng thực tế lệch quá 10% so với định mức thì cần có biện pháp khắc phục. Nếu đo thấy máy 75 kW chỉ còn tạo ra 7–8 m³/phút, máy đang tổn thất khoảng 40% năng suất, tức tốn điện như máy mới nhưng chỉ cho ra hơn nửa lượng khí.
Rò rỉ thường chiếm 20–30% tổng lượng khí nén tiêu thụ, có xưởng lên tới 40%. Hệ thống được bảo dưỡng tốt chỉ rò rỉ dưới 10%. Cách phát hiện đơn giản: ban đêm hoặc ngày nghỉ, tắt hết máy móc sản xuất. Nếu máy nén vẫn chạy và lưu lượng kế vẫn báo có khí đi qua, thì toàn bộ lượng khí đó là rò rỉ. Toàn bộ khí rò rỉ là tiền điện bay mất vô ích.
Nếu máy chạy liên tục nhưng lưu lượng thấp, áp suất lên xuống liên tục, đó là dấu hiệu chọn sai công suất, cần chuyển sang máy biến tần, cần thêm bình tích hoặc cần bộ điều khiển nhóm cho nhiều máy. Dữ liệu lưu lượng và áp suất ghi liên tục cho phép xác định chính xác nguyên nhân thay vì đoán mò.
| Thông số | Ý nghĩa |
|---|---|
| Nhu cầu khí nén liên tục, trung bình và đỉnh (m³/phút) | Chọn đúng công suất và số lượng máy, tránh mua dư |
| Lưu lượng thực tế (FAD) của từng máy | Đánh giá mức xuống cấp, quyết định sửa chữa hay thay mới |
| Tỷ lệ rò rỉ (%) | Ước tính số tiền đang mất và ưu tiên khắc phục |
| Suất tiêu hao điện năng (kWh/m³) | Chỉ số hiệu suất năng lượng (EnPI) để so sánh qua từng năm |
| Biểu đồ áp suất và sụt áp trên đường ống | Xác định khả năng hạ áp suất cài đặt |
| Thời gian chạy có tải, không tải | Đánh giá lợi ích của biến tần và điều khiển nhóm |
Riêng việc hạ áp suất cũng đáng giá: theo Cẩm nang của Bộ Công Thương, giảm 1 bar áp suất tại máy nén giúp giảm khoảng 6% điện năng tiêu thụ. Biểu đồ phân bố áp suất từ kết quả đo cho biết hệ thống có thể hạ bao nhiêu bar mà vẫn đảm bảo sản xuất.
Trước khi đo chuyên sâu, doanh nghiệp có thể ước tính nhanh tỷ lệ rò rỉ theo phương pháp trong Cẩm nang của Bộ Công Thương:
Ví dụ, máy chạy có tải 1 phút rồi nghỉ 3 phút thì tỷ lệ rò rỉ khoảng 25% công suất máy. Phương pháp này chỉ cho kết quả gần đúng. Muốn biết chính xác lượng khí rò rỉ và mất bao nhiêu kWh, cần đo bằng thiết bị đo lưu lượng chuyên dụng.
Nhiều nhà máy bỏ qua việc đo định kỳ, nhưng lợi ích của nó rất lớn:
Tìm hiểu thêm: 10 giải pháp tiết kiệm năng lượng cho hệ thống khí nén và vì sao máy nén khí 2 cấp nén tiết kiệm điện hơn 1 cấp.
Đo lưu lượng máy nén khí là nền tảng của mọi quyết định đúng về hệ thống khí nén:
Hãy để Chợ Máy Nén Khí giúp doanh nghiệp của bạn biết chính xác khí nén đang được dùng như thế nào và tiền điện đang hao ở đâu. Chúng tôi cũng cung cấp máy nén khí biến tần, máy nén khí 2 cấp nén UDT-VPM và dịch vụ thiết kế, lắp đặt hệ thống khí nén để triển khai các giải pháp sau khi đo.
LIÊN HỆ ĐẶT LỊCH ĐO LƯU LƯỢNG
CÔNG TY TNHH CHỢ MÁY NÉN KHÍ – MST: 0316180856
Địa chỉ: 42/25/14 Đường số 9, Phường Bình Hưng Hòa, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0817 00 38 39 | Tư vấn bán hàng: 0838 35 38 39
Tư vấn kỹ thuật, sau bán hàng: 0908.309.030 (Mr. Thông)
Email: chomaynenkhi@chomaynenkhi.com
“Tiết kiệm năng lượng chính là nguồn năng lượng rẻ nhất và bền vững nhất mà doanh nghiệp có thể khai thác ngay hôm nay.”